Các tín đồ Tin lành tại Belarus tuyệt thực để đòi quyền thờ phượng trên đất của mình (2006)
Bản tiếng Anh: Hannah Jones (Ngày 16 tháng 2, 2011). Belarusian church members hunger strike for the right to worship on their property, 2006. Global Nonviolent Action Database.
Dịch bởi: Phong trào Duy Tân.
Dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Alexandr Lukashenko, những người dân Belarus không thực hành Chính thống giáo Nga phải đối mặt với nhiều mức độ đàn áp tôn giáo khác nhau.
Ngày 21 tháng 10 năm 2002, Lukashenko đã phê chuẩn đạo luật mang tên “Tự do tín ngưỡng và tổ chức tôn giáo”. Đạo luật này đã khiến việc đăng ký tư cách pháp nhân tôn giáo của các nhà thờ Tin Lành trở nên cực kỳ khó khăn. Theo quy định, để được đăng ký, một giáo hội phải có 10 nhóm tín hữu đã được đăng ký riêng biệt, trong đó ít nhất một nhóm phải tồn tại từ năm 1982—thời điểm cao trào của sự đàn áp tôn giáo dưới thời Liên Xô. Nếu không có đăng ký hợp pháp, các giáo hội không được phép đào tạo giáo sĩ, điều hành trường học, xuất bản hay lưu hành truyền thông, cũng như không được tuyển dụng nhân sự nước ngoài.
Đạo luật này đã ảnh hưởng đến nhiều cộng đồng trên toàn quốc, trong đó có Nhà thờ Đời sống Mới tại thủ đô Minsk. Nhà thờ Đời sống Mới có hơn 1.000 tín đồ, nhưng bị từ chối đăng ký pháp lý. Năm 2002, giáo hội này đã mua một tòa nhà vốn trước đây được sử dụng làm chuồng bò. Chính quyền viện dẫn lý do này để khẳng định rằng tòa nhà chỉ được phép dùng cho việc nuôi bò, mặc dù trên thực tế, chăn nuôi gia súc cũng bị cấm trong phạm vi thành phố Minsk vào thời điểm đó.
Đồng thời, do những ràng buộc của đạo luật năm 2002, chính quyền không cho phép nhà thờ hợp thức hóa tư cách pháp lý của mình như một cộng đồng tôn giáo. Điều này khiến Nhà thờ Đời sống Mới không có cơ sở pháp lý để chuyển đổi công năng của tòa nhà thành nơi thờ phượng. Mục sư của nhà thờ, Vyacheslaw Goncharenko, cùng với người quản lý giáo hội Vasily Yurevich, đã bị phạt tiền nặng vì “ca ngợi Chúa mà không có sự cho phép của nhà nước” và vì tổ chức sinh hoạt tôn giáo trong một chuồng bò.
Ngày 17 tháng 8 năm 2005, Ủy ban Hành chính Thành phố Minsk ra lệnh bán tài sản của nhà thờ. Nhà thờ Đời sống Mới đã kháng cáo quyết định này, nhưng đến ngày 27 tháng 10 năm 2005, Tòa án Kinh tế Minsk đã xác nhận tính hợp pháp của lệnh bán và nhà nước quyết định tịch thu tài sản. Giáo đoàn tiếp tục theo đuổi vụ việc qua hệ thống tòa án, song Cơ quan Quản lý Tài sản Nhà nước Khu vực Minsk vẫn tiến hành chuyển tiền đền bù đất cho giáo hội và yêu cầu các tín đồ rời khỏi khuôn viên trước ngày 8 tháng 10 năm 2006.
Mục sư Goncharenko cũng được yêu cầu ký giấy chuyển giao tòa nhà, nhưng ông kiên quyết từ chối (cho đến thời điểm đó, nhà thờ vẫn là chủ sở hữu hợp pháp của tài sản). Luật sư của giáo hội, Sergi Lukanin, cho rằng Quỹ Tài sản Minsk đã xử lý vụ việc một cách trái pháp luật. Ngày 7 tháng 8 năm 2006, giáo đoàn gửi một thư ngỏ tới Tổng thống Lukashenko, kèm theo đơn kiến nghị có 2.500 chữ ký. Tuy nhiên, hành động này không nhận được bất kỳ phản hồi nào từ tổng thống hay các cơ quan chức năng.
Giáo hội tiếp tục từ chối ký các văn bản chuyển giao, và đến ngày 6 tháng 10 năm 2006, 17 thành viên của Nhà thờ Đời sống Mới đã bắt đầu tuyệt thực ngay trong tòa nhà để phản đối các hành động của chính quyền trong việc tước bỏ quyền tự do tôn giáo của họ. Trong ngày hôm đó, một đoàn xe gồm xe tải, xe kéo và máy ủi được điều tới để phá dỡ tòa nhà, song cuối cùng đã rút đi vào cuối ngày.
Thông tin về cuộc tuyệt thực nhanh chóng lan rộng trong cộng đồng Tin Lành trên khắp Belarus, khiến nhiều người đổ về thủ đô Minsk để bày tỏ sự ủng hộ đối với những người tuyệt thực; một số người ở lại qua đêm tại nhà thờ. Ngày 9 tháng 10, khoảng 500 người, bao gồm cả tín đồ của giáo hội và những người bên ngoài, đã tham dự một buổi cầu nguyện chung tại nhà thờ nhằm thể hiện sự đoàn kết với những người tuyệt thực. Ngày 10 tháng 10, thêm 17 thành viên khác của giáo hội tham gia tuyệt thực. Ngày hôm sau, Tổng thống Alexandr Lukashenko thông qua một đạo luật chống “chủ nghĩa cực đoan”, trong đó một điều khoản quy định việc “kích động bất hòa chủng tộc, sắc tộc hoặc tôn giáo” là hành vi bị nghiêm cấm.
Đến ngày 13 tháng 10, số người tham gia tuyệt thực tiếp tục gia tăng. Các biểu ngữ treo bên trong nhà thờ ghi rõ: “Hãy chấm dứt sự phân biệt đối xử với các tín đồ Tin Lành tại Belarus!”. Cùng lúc đó, giáo hội nhận được hàng loạt thư ủng hộ từ quốc tế, bao gồm Hoa Kỳ, Cyprus, Phần Lan, Đức, Nigeria, Nga, Nam Phi, Uganda, Ukraina và Vương quốc Anh. Riêng Phần Lan đã gửi tới 2.000 lá thư. Cũng trong ngày này, đại diện của Tổ chức An ninh và Hợp tác châu Âu (OSCE) là Fioan Feizer, cùng với đại diện Đại sứ quán Hoa Kỳ là Laura Jordan và Nathan Lein, đã đến thăm giáo hội, gặp gỡ những người tuyệt thực và bày tỏ sự ủng hộ. Song song với đó, giáo đoàn vẫn tổ chức các buổi lễ tại nhà thờ mỗi tối.
Ngày 15 tháng 10, hàng nghìn người đã tham gia một buổi cầu nguyện tập thể tại nhà thờ để cầu nguyện cho tương lai của các Kitô hữu tại Belarus. Đến ngày hôm sau, 180 người đã tham gia tuyệt thực, chuẩn bị cho một cuộc đấu tranh kéo dài nhiều tháng nhằm bảo vệ nhà thờ. Các cuộc tuyệt thực thể hiện tinh thần đoàn kết cũng diễn ra tại ít nhất 16 địa điểm khác nhau trên khắp Belarus.
Tuy nhiên, đến ngày 17 tháng 10, tình trạng sức khỏe của một số người tuyệt thực bắt đầu suy giảm, đặc biệt là những người cao tuổi đã từ bỏ cả thức ăn lẫn nước uống. Một người tham gia tuyệt thực, Viktoria Medvedeva, tuyên bố: “Tôi sẵn sàng tuyệt thực cho đến khi chính quyền trả lại nhà thờ của chúng tôi.” Cùng thời điểm đó, giáo đoàn đã gửi đơn xin phép chính quyền tổ chức một cuộc biểu tình công khai tại Quảng trường Bangalore ở thủ đô Minsk vào ngày 21 tháng 10, nhằm nâng cao nhận thức xã hội về những khó khăn mà các tín đồ Tin Lành đang phải đối mặt tại Belarus. Chính quyền chấp thuận cho phép tổ chức một cuộc biểu tình với tối đa 700 người tham gia. Tuy nhiên, trên thực tế đã có khoảng 2.000 người hiện diện, bao gồm các thành viên của giáo hội cũng như các cộng đồng Tin Lành đến từ nhiều khu vực trong và ngoài Belarus.
Sự ủng hộ từ cộng đồng quốc tế tiếp tục gia tăng khi cuộc tuyệt thực bước sang tuần thứ ba. Ngày 23 tháng 10, cựu ứng cử viên đối lập trong cuộc bầu cử tổng thống, Aleksandr Milinkevich, đã đến thăm nhà thờ; tiếp đó, nhạc sĩ Kitô giáo Aleksandr Patlis cũng có chuyến thăm vào ngày 24 tháng 10. Đến ngày 2 tháng 11, các nhà ngoại giao từ các đại sứ quán Pháp, Cộng hòa Séc, Đức, Latvia, Ba Lan, Romania, Slovakia, Thụy Điển, Vương quốc Anh và Hoa Kỳ tại Minsk đã đồng loạt đến thăm và bày tỏ sự quan tâm. Trước đó một ngày, 100 thành viên của Nhà thờ Thế hệ Mới tại Latvia đã tổ chức một cuộc biểu tình kéo dài ba giờ trước Đại sứ quán Belarus tại thủ đô Riga.
Trong suốt thời gian diễn ra cuộc tuyệt thực, những người ủng hộ trên khắp thế giới đã liên tục gửi thư tới Tổng thống Alexandr Lukashenko để bày tỏ sự ủng hộ đối với Nhà thờ Đời sống Mới. Vào cuối tháng 10, Mục sư Vyacheslaw Goncharenko được mời gặp một quan chức cấp cao của Văn phòng Tổng thống là Oleg Proleskovsky, người đã thúc giục ông nộp lại đơn kháng nghị liên quan đến quyền sở hữu tài sản.
Ngày 26 tháng 10, Chủ tịch Tòa án Kinh tế Cấp cao Viktor Kamenkov đã hủy bỏ phán quyết phê chuẩn lệnh bán nhà thờ của Tòa án Kinh tế Thành phố Minsk. Trước diễn biến này, giáo đoàn quyết định tạm dừng cuộc tuyệt thực để quay lại theo đuổi con đường pháp lý, đồng thời tuyên bố sẽ tiếp tục tuyệt thực nếu các mục tiêu của họ không đạt được. Tuy nhiên, sau hai năm trì hoãn, đến ngày 13 tháng 1 năm 2009, Tòa án Kinh tế Cấp cao đã bác bỏ đơn kháng nghị. Hiện nay, giáo đoàn Nhà thờ Đời sống Mới vẫn tiếp tục sinh hoạt trong tòa nhà, song tương lai pháp lý của công trình này vẫn chưa được xác định rõ ràng.