Sự can thiệp bất bạo động tại Philippines trong cuộc đối đầu quân sự, năm 1986
Bản tiếng Anh: Anthony Phalen. (Ngày 8 tháng 1, 2010). Nonviolent intervention in Philippines during military clash, 1986. Global Nonviolent Action Database.
Dịch bởi: Phong trào Duy Tân.
Sự can thiệp bất bạo động của các lực lượng thứ ba trong cuộc Cách mạng Quyền lực Nhân dân xuất hiện trong bối cảnh tình hình chính trị Philippines vô cùng bất ổn vào năm 1986. Sau vụ ám sát lãnh tụ đối lập Benigno Aquino Jr. năm 1983, làn sóng biểu tình lớn đã bùng nổ trên khắp Philippines nhằm phản đối chế độ độc tài của Ferdinand Marcos. Những cuộc biểu tình này, cùng với áp lực từ bên ngoài, đã buộc Marcos phải tổ chức bầu cử tổng thống vào ngày 7 tháng 2 năm 1986. Marcos hy vọng sử dụng kết quả bầu cử để chứng minh tính chính danh của mình trước những người nghi ngờ quyền lực của ông.
Nhận thấy tầm quan trọng của thời cơ này, các đảng đối lập đã đoàn kết thành một mặt trận chung, ủng hộ Corazon Aquino, vợ của ông Benigno Aquino Jr., làm ứng cử viên tổng thống. Cuộc vận động tranh cử diễn ra trong bầu không khí bạo lực và khủng bố, với khoảng 70 người ủng hộ phe đối lập bị sát hại, cùng tình trạng mua phiếu tràn lan. Khi ngày bầu cử diễn ra, những gì xảy ra phản ánh đúng bức tranh của chiến dịch tranh cử: các quan sát viên bầu cử của phe đối lập chứng kiến nhồi phiếu và làm giả kết quả diễn ra khắp nơi. Để phản đối gian lận, nhiều nhân viên kiểm phiếu đã bỏ việc giữa chừng, và hình ảnh này được các phóng viên truyền hình ghi lại công khai.
Dù vậy, Marcos vẫn tự tuyên bố chiến thắng, nhưng Corazon Aquino từ chối công nhận kết quả. Ngày 13 tháng 2 năm 1986, khoảng 350 lãnh đạo đối lập đã họp với bà Aquino. Tại đây, bà thuyết phục họ tiến hành một chiến dịch đấu tranh bất bạo động, lấy chủ đề “quyền lực nhân dân” làm trung tâm.
Chiến dịch này bao gồm nhiều hành động được lên kế hoạch cụ thể: tổ chức lễ tưởng niệm vào đúng ngày Marcos làm lễ “nhậm chức” để tưởng nhớ các nạn nhân của bạo lực bầu cử; tiến hành tổng đình công trong một ngày ngay sau đó; trì hoãn thanh toán hóa đơn điện, nước; tẩy chay các doanh nghiệp thuộc sở hữu của Marcos và những người thân cận; đồng thời xây dựng các kế hoạch hành động tại khu dân cư và cộng đồng, nhằm khuyến khích người dân tổ chức phản kháng một cách có hệ thống ngay từ cấp địa phương.
Đáng tiếc là chiến dịch đấu tranh bất bạo động đã bị lấn át bởi một diễn biến bạo lực riêng rẽ. Bộ trưởng Quốc phòng Juan Ponce Enrile cùng một số sĩ quan quân đội có tư tưởng cải cách đã lên kế hoạch đảo chính nhằm lật đổ Ferdinand Marcos. Tuy nhiên, kế hoạch này bị chính quyền Marcos phát hiện. Vì vậy, vào ngày 22 tháng 2 năm 1986, Enrile và lực lượng trung thành với ông buộc phải ẩn náu trong hai doanh trại quân đội Aguinaldo và Crame. Cùng đi với họ còn có Phó Tổng tham mưu trưởng Fidel Ramos và khoảng 300 binh sĩ.
Tối ngày 22 tháng 2, từ bên trong các doanh trại, nhóm sĩ quan nổi dậy tổ chức một cuộc họp báo được truyền hình trên toàn quốc. Tại đây, Enrile và Ramos tuyên bố từ chức, khẳng định không còn ủng hộ Marcos, và công nhận Corazon Aquino là người chiến thắng hợp pháp trong cuộc bầu cử tổng thống. Họ kêu gọi sự ủng hộ của người dân để tránh đổ máu.
Lời kêu gọi này nhanh chóng nhận được phản hồi mạnh mẽ từ Giáo hội Công giáo. Hồng y Jaime Sin đã lên tiếng trên đài Radio Veritas, kêu gọi người dân đổ về các doanh trại quân đội để bảo vệ những sĩ quan nổi dậy và ngăn chặn bạo lực. Ngay trong đêm hôm đó, vào khoảng nửa đêm, đã có khoảng 50.000 người tập trung bên ngoài các doanh trại. Chỉ trong vòng hai ngày, con số này tăng lên khoảng một triệu người, mở ra cao trào quyết định của Cách mạng Quyền lực Nhân dân.
Trong khi đó, các sĩ quan nổi dậy bên trong doanh trại đã xây dựng một kế hoạch ba mũi nhằm tận dụng sức mạnh của quyền lực nhân dân. Thứ nhất, họ chuẩn bị phòng thủ quân sự tại chỗ cho Trại Crame. Thứ hai, họ dùng sự hiện diện bất bạo động của người dân làm “lá chắn sống” bao quanh các doanh trại, khiến quân đội trung thành với Marcos không thể sử dụng pháo binh ở cự ly gần. Cuối cùng, các sĩ quan nổi dậy tìm cách thuyết phục càng nhiều sĩ quan khác trong quân đội quay lưng với Marcos càng tốt.
Quyền lực nhân dân được huy động để dựng rào chắn trên đường phố và đánh lạc hướng lực lượng trung thành với Marcos. Chẳng hạn, ngay sau 2 giờ chiều ngày 23 tháng 2, quân đội của Marcos đưa xe tăng và xe bọc thép tiến lên nhằm tấn công phe nổi dậy. Tuy nhiên, hơn một triệu người dân đã chặn họ lại ở khoảng cách xa các doanh trại. Các nữ tu, linh mục và người dân leo lên xe tăng, cùng nhau lần chuỗi Mân Côi cầu nguyện. Người biểu tình còn chủ động tiếp cận binh lính, làm quen, trò chuyện và tặng kẹo, thuốc lá. Trước cảnh tượng đó, lực lượng trung thành với Marcos buộc phải rút lui.
Trong lúc Corazon Aquino tiếp tục kêu gọi người dân duy trì việc bảo vệ, Marcos cũng không ngừng tìm cách thuyết phục Enrile và Ramos đầu hàng. Tuy nhiên, được tiếp thêm niềm tin từ sức mạnh quần chúng bao quanh, hai sĩ quan nổi dậy kiên quyết không lùi bước, bất chấp sức ép vũ trang.
Sáng ngày 24 tháng 2, đám đông đã thưa đi đáng kể, chỉ còn vài nghìn người ở lại. Theo thời gian, toàn bộ lực lượng nổi dậy rút khỏi Trại Aguinaldo và tập trung về Trại Crame, để doanh trại đầu tiên trống rỗng. Marcos liền mở một đợt tấn công khác, sử dụng cảnh sát chống bạo động để giải tán một phần đám đông. Quân đội của ông chiếm lại Trại Aguinaldo và chất đầy vũ khí hạng nặng tại đây, gồm súng cối, pháo dã chiến, súng máy, bệ phóng rocket và khoảng 1.000 khẩu súng trường, tất cả đều chĩa về phía Trại Crame.
Sáng hôm đó, Đại tá Braulio Balbas, chỉ huy lực lượng thủy quân lục chiến trung thành với Marcos tại Trại Aguinaldo, nhận lệnh nổ súng vào Trại Crame, nơi các sĩ quan nổi dậy đang cố thủ. Tuy nhiên, Đại tá Balbas cố tình trì hoãn. Ông hiểu rằng nếu ra lệnh bắn, rất nhiều dân thường đang đứng bên ngoài các doanh trại sẽ thiệt mạng, bên cạnh binh sĩ ở cả hai phía. Cuối cùng, ông ra lệnh cho binh lính rút về căn cứ và công bố tuyên bố chính thức rằng lực lượng của ông sẽ không tiếp tục thực hiện bất kỳ chiến dịch quân sự nào có thể gây hại cho người dân không vũ trang.
Đến trưa ngày 24 tháng 2, các lãnh đạo nổi dậy Enrile và Ramos tuyên bố rằng khoảng 90% quân đội đã đứng về phía phe nổi dậy. Ngay sau đó, lực lượng này sử dụng trực thăng vũ trang để phá hủy các máy bay của Marcos, qua đó ngăn chặn nguy cơ ném bom vào Trại Crame. Khi đã đưa rocket và một tàu chiến vào tầm bắn của Phủ Tổng thống, phe nổi dậy tiếp tục chiếm một đài truyền hình quốc gia. Sau khoảng 15 phút giao tranh, khiến một binh sĩ trung thành bị thương, quyền lực nhân dân một lần nữa phát huy tác dụng khi hàng nghìn người dân tràn vào và hoàn toàn kiểm soát đài truyền hình. Từ đó, phe nổi dậy có thể truyền thông điệp của mình trực tiếp tới toàn dân.
Cuối cùng, vào chiều muộn và tối ngày 24 tháng 2, lực lượng của Marcos chuẩn bị nỗ lực cuối cùng để giữ quyền lực. Tuy nhiên, Hoa Kỳ đã can thiệp, yêu cầu Marcos từ bỏ chức vụ, khiến cuộc tấn công không bao giờ diễn ra. Ngày hôm sau, chiến thắng của nhân dân được chính thức xác nhận khi Corazon Aquino tuyên thệ nhậm chức Tổng thống Philippines, còn Marcos phải rời bỏ đất nước, khép lại nhiều năm độc tài.