Tác giả: Peter Suciu

Phong trào Duy Tân dịch.

Nguồn: How the USS Abraham Lincoln Could Sink Hung Cao’s Navy Secretary Bid. The National Interest, 23/9/2026.

Quyền Bộ trưởng Hải quân Hung Cao đang muốn được Thượng viện chính thức chuẩn thuận vào vị trí này. Nhưng trước khi điều đó xảy ra, ông sẽ phải trả lời nhiều câu hỏi khó, trong đó nổi bật là vụ tinh thần thủy thủ sa sút trên một tàu sân bay đã triển khai quá lâu ngoài biển, cùng một vài vấn đề khác.

Tính đến thứ Tư, đã 154 ngày — hơn năm tháng — kể từ khi Bộ trưởng Hải quân John Phelan bị bất ngờ sa thải khỏi vị trí này. Việc Phelan bị sa thải xảy ra sau khi ông có mâu thuẫn với Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth và Thứ trưởng Quốc phòng Stephen Feinberg về tốc độ và chiến lược đóng tàu. Có nhiều đồn đoán cho rằng việc Phelan không thể giao tàu chiến lớp Trump-class đúng theo tiến độ mà Tổng thống Donald Trump yêu cầu có thể là một trong những lý do khiến ông bị mất chức.

Giờ đây, một con tàu lớn khác lại có thể làm hỏng cơ hội của Cao — hay đúng hơn là những chuyện lùm xùm về con tàu này được đưa tin rầm rộ trong mùa hè vừa qua. Chính những chuyện đó có thể khiến Quyền Bộ trưởng Hải quân Hung Cao khó lòng được chính thức trở thành người kế nhiệm Phelan.

Cao trước đây là cấp phó của Phelan. Từ khi Phelan rời chức, Cao đã tạm quyền điều hành, và đến đầu tháng 9 thì được đề cử chính thức để thay thế Phelan.

Vấn đề tàu sân bay vẫn là tâm điểm chú ý của Hải quân Mỹ

USS Abraham Lincoln (CVN-72) là tàu sân bay hạt nhân thứ năm thuộc lớp Nimitz của Hải quân Mỹ. Con tàu này trở thành đề tài nóng trên truyền thông sau khi có tin vào tháng 8 rằng thủy thủ trên tàu đang rất chán nản, tinh thần xuống thấp. Lúc đó, tàu đã lênh đênh trên biển liên tục hơn 250 ngày mà không được ghé cảng nào cả.

Nguyên nhân là do đồ tiếp tế ngày càng cạn, tàu gặp trục trặc về bảo trì và hệ thống ống nước, lại thiếu các tiện nghi sinh hoạt cơ bản. Mọi thứ dồn lại khiến tinh thần thủy thủ đoàn sa sút nghiêm trọng — đến mức có lúc vài người vì quá bức xúc đã nhảy khỏi tàu.

Ông Hegseth thì cố giảm nhẹ chuyện này, bảo đó chỉ là “tin giả” do báo chí thiếu tinh thần yêu nước bày ra. Còn Trump thì nói thời gian triển khai như vậy chưa có gì gọi là dài. Nhưng dù nói vậy, Hải quân Mỹ vẫn phải điều tàu USS George Washington (CVN-73), đang đóng ở tiền phương, sang Trung Đông để thay cho CVN-72.

Sau khi tàu Washington tới nơi, tàu Lincoln mới bắt đầu quay về. Đáng chú ý là trên đường về, tàu có dừng ở Thái Lan và Guam, cho thủy thủ lên bờ nghỉ ngơi.

Việc tàu Lincoln rút về khiến Hải quân Mỹ tạm thời không còn tàu sân bay nào ở khu vực Tây Thái Bình Dương. Nhưng sắp tới, tàu USS Theodore Roosevelt (CVN-71), đóng ở San Diego, có thể sẽ lên đường làm nhiệm vụ năm 2026. Nhờ vậy, tàu USS George Washington mới có thể quay lại tuần tra ở Thái Bình Dương như kế hoạch năm 2026, còn tàu USS Abraham Lincoln thì cuối cùng cũng được về nhà.

Tàu CVN-72 xuất phát từ Căn cứ Hải quân San Diego vào ngày 21/11/2025. Tính đến thứ Tư, tàu đã ở ngoài biển 306 ngày rồi — đây là chuyến triển khai dài thứ hai tính từ sau Chiến tranh Lạnh đến nay.

Vì Hải quân Mỹ đang thiếu tàu sân bay sẵn có để thay thế, nên USS Abraham Lincoln rất có thể sẽ vượt qua kỷ lục 326 ngày mà tàu USS Gerald R. Ford (CVN-78) từng lập vào tháng 5 — kỷ lục dài nhất thời kỳ sau Chiến tranh Việt Nam. Thậm chí, nó còn có khả năng vượt luôn kỷ lục 332 ngày mà tàu USS Midway (CV-41) đã lập từ năm 1973.

Cao sẽ cần một sự miễn trừ về quân sự để đảm nhiệm vị trí này

Trước khi Cao có thể bước vào phiên phê chuẩn ở Thượng viện, ông cần phải được cấp một sự miễn trừ đặc biệt mới đủ điều kiện đảm nhiệm vị trí này. Lý do là theo luật liên bang — Điều 10 U.S.C. § 8013 — sĩ quan quân đội phải nghỉ hưu ít nhất 7 năm mới được giữ các chức vụ dân sự cấp cao ở Lầu Năm Góc. Trong khi đó, Cao mới nghỉ hưu với cấp đại tá Hải quân vào năm 2021, tức là chỉ mới 5 năm trước.

Yêu cầu này không phải là vấn đề đối với Phelan, một nhà đầu tư ngân hàng chưa từng phục vụ trong quân đội Mỹ. Còn Carlos Del Toro, người tiền nhiệm của Phelan trong vai trò Bộ trưởng Hải quân dưới thời Tổng thống Joe Biden, từng phục vụ trong Hải quân 22 năm, nhưng đã nghỉ hưu vào năm 2004 và có 17 năm làm việc trong khu vực tư nhân trước khi được đề cử — vượt xa mức thời gian yêu cầu để được miễn trừ.

Một số nghị sĩ Dân chủ đã ra dấu hiệu cho thấy họ sẽ không ủng hộ việc cấp miễn trừ cho Cao, người được xem là một đồng minh thân cận của Trump. Trong khi đó, những vấn đề liên quan đến cách xử lý tình huống trên tàu USS Abraham Lincoln vẫn tiếp tục là tâm điểm chú ý.

“Hung Cao đã thể hiện rõ rằng ông ấy không có đủ năng lực cũng như tính cách phù hợp để làm Bộ trưởng Hải quân,” Thượng nghị sĩ Kirsten Gillibrand (Dân chủ – New York) nói trong một tuyên bố gửi tới The Hill.

Thượng nghị sĩ Mazie Hirono (Dân chủ – Hawaii) cũng có quan điểm tương tự, bà tỏ ra lo ngại về cuộc xung đột đang diễn ra với Iran, vốn đã làm cạn kiệt các kho vũ khí quan trọng của Mỹ, trong đó có các loại đạn đánh chặn phòng không.

“Hải quân của chúng ta cần một sự lãnh đạo vững vàng, có kinh nghiệm, biết đặt an ninh quốc gia và sự an toàn của quân nhân lên hàng đầu,” Hirono nói với The Hill. “Xét đến việc Quyền Bộ trưởng Cao thiếu vai trò lãnh đạo trong việc giải quyết những lo ngại liên quan đến chuyến triển khai kéo dài của tàu USS Abraham Lincoln, cùng với việc ông ấy tập trung thúc đẩy cuộc chiến mang tính tư tưởng của Bộ trưởng Hegseth chống lại DEI [đa dạng, công bằng và hòa nhập], tôi có những lo ngại về khả năng của ông Cao trong việc bảo vệ sự toàn vẹn và an toàn của Hải quân.”

Điểm quan trọng là: vì Cao cần Quốc hội cấp miễn trừ, nên lần này việc phê chuẩn sẽ không chỉ đơn giản qua Thượng viện như bình thường đối với các đề cử của tổng thống. Hạ viện cũng phải tham gia thông qua việc miễn trừ này — nghĩa là sẽ phải có điều trần và bỏ phiếu hẳn hoi.

Nhưng hiện Hạ viện đã tạm nghỉ họp cho tới sau cuộc bầu cử giữa kỳ 2026, nên mọi thứ sẽ phải chờ đến lúc đó mới tính tiếp. Tuy nhiên, nếu Đảng Cộng hòa để mất quyền kiểm soát Hạ viện trong kỳ bầu cử này, thì về lý thuyết vẫn có thể có khả năng họ sẽ tranh thủ thúc đẩy thông qua nhanh trong giai đoạn gọi là “vịt què” — tức khoảng tháng 11–12, trước khi các dân biểu mới chính thức nhậm chức vào ngày 3/1/2027.

Việc miễn trừ này cần phải được cả Hạ viện và Thượng viện thông qua trước khi quy trình phê chuẩn tại Thượng viện có thể chính thức bắt đầu.

Trump gọi Cao là “chiến binh thực sự”

Tổng thống Trump gọi Cao là “CHIẾN BINH thực sự” trong một bài đăng trên Truth Social ngày 1/9.

Ông viết: “Chúng ta cần những người yêu nước như Hung để lãnh đạo Hải quân và Thủy quân Lục chiến. Tôi không nghĩ ra ai xứng đáng hơn ông ấy để giữ cho Hải quân và Thủy quân Lục chiến vĩ đại của chúng ta luôn là lực lượng MẠNH NHẤT và GIỎI NHẤT mà thế giới từng thấy.” Trump cũng kêu gọi Thượng viện nhanh chóng phê chuẩn cho Cao.

Cho dù cuối cùng Cao được cấp miễn trừ, ông vẫn chưa chắc “thoát” được những câu hỏi khó trong phiên phê chuẩn. Người ta sẽ hỏi ông về hướng đi tương lai của Hải quân Mỹ, và liệu hướng đi đó có bao gồm loại tàu chiến lớp Trump hay không — loại tàu mà một số chuyên gia quân sự cho rằng không phù hợp để đối phó với các cuộc xung đột trong tương lai.

Ngoài ra, Cao cũng sẽ phải trả lời về việc Trump muốn quay lại dùng máy phóng hơi trên tàu sân bay Mỹ, thay vì hệ thống hiện đại hơn, và cả việc đổi vị trí tháp chỉ huy trên tàu sao cho giống với tàu sân bay thời Thế chiến II.

Nếu được phê chuẩn, Cao sẽ là người nhập cư gốc Á đầu tiên đảm nhiệm vị trí dân sự cao nhất trong Hải quân Mỹ. Cao, 55 tuổi, di cư sang Mỹ khi còn nhỏ vào năm 1975, thời điểm Bắc Việt Nam chiếm Sài Gòn.

Sau khi trải qua một phần thời thơ ấu tại Niger, nơi cha ông làm cán bộ nông nghiệp cho USAID, Cao gia nhập Hải quân Mỹ với cấp bậc Thủy thủ Tân binh vào năm 1989, khi mới 18 tuổi. Ông theo học tại Học viện Hải quân Hoa Kỳ ở Annapolis theo lộ trình ứng dụng hạm đội chuyên biệt, và sau đó được phong cấp bậc Sĩ quan Tác chiến Đặc biệt.

Về tác giả: Peter Suciu

Peter Suciu đã có bài viết cộng tác với hàng chục tờ báo, tạp chí và trang web trong suốt 30 năm làm nghề báo. Ông thường xuyên viết về trang thiết bị quân sự, lịch sử vũ khí, an ninh mạng, chính trị và các vấn đề quốc tế. Peter cũng là cộng tác viên cho Forbes và Clearance Jobs. Ông hiện sống tại Michigan. Bạn có thể theo dõi ông trên Twitter: @PeterSuciu. Bạn có thể liên hệ với tác giả qua email: Editor@nationalinterest.org.